بیم دتکتور چیست و چه انواعی دارد؟

بیم دتکتورها(Beam Detectors) نوع خاصی از دتکتورهای دود هستند که به جای تشخیص دود در نزدیکی خود، دود را در یک فضای وسیع‌تر و در مسیر یک پرتو نوری تشخیص می‌دهند. در ادامه درباره این دتکتورها بیشتر می‌خوانیم؛ با ما همراه باشید.

دتکتور بیم چگونه کار می‌کند؟

بیم دتکتور (Beam Detector) نوعی آشکارساز دود در سیستم‌های اعلام حریق است که بر اساس ارسال و دریافت یک پرتو نور کار می‌کند. در این سیستم، یک فرستنده پرتو نوری (معمولا مادون قرمز) را در یک مسیر مشخص ارسال می‌کند و یک گیرنده در طرف مقابل آن را دریافت می‌کند. زمانی که در مسیر این پرتو دود ایجاد شود، شدت نور دریافتی کاهش پیدا می‌کند و دستگاه این تغییر را به عنوان نشانه‌ای از وجود دود یا آتش تشخیص می‌دهد.

در واقع بیم دتکتورها برای فضاهایی طراحی شدند که استفاده از دتکتورهای نقطه‌ای در آن‌ها نامناسب است؛ برای مثال در سقف‌های بسیار بلند، نصب تعداد زیادی دتکتور نقطه‌ای هم هزینه بالایی دارد و هم نگهداری آن‌ها دشوار است. 

نحوه عملکرد دتکتور بیم

عملکرد دتکتور بیم بر پایه تغییر شدت نور در مسیر بین فرستنده و گیرنده است. در حالت عادی، پرتو نور بدون مانع از فرستنده به گیرنده می‌رسد و سیستم وضعیت را طبیعی در نظر می‌گیرد. اما زمانی که دود در مسیر نور قرار می‌گیرد، ذرات دود بخشی از نور را جذب یا پراکنده می‌کنند.

این موضوع باعث کاهش شدت نور در گیرنده می‌شود. اگر این کاهش از یک حد مشخص بیشتر شود، دستگاه آن را به عنوان شرایط هشدار تشخیص داده و سیگنال اعلام حریق را به کنترل پنل مرکزی ارسال می‌کند. به این ترتیب سیستم اعلام حریق فعال شده و اقدامات لازم برای ایمنی انجام خواهد شد.

انواع بیم دتکتور

بیم دتکتورها از نظر ساختار و نحوه عملکرد به چند دسته مختلف تقسیم می‌شوند. هر کدام برای شرایط خاصی طراحی شده و انتخاب آن‌ها به عواملی مانند اندازه فضا، ارتفاع سقف و شرایط محیطی بستگی دارد.

بیم دتکتور فرستنده و گیرنده 

در این نوع سیستم، فرستنده و گیرنده به صورت دو دستگاه جدا از هم در دو طرف فضا نصب می‌شوند. فرستنده پرتو نور را ارسال کرده و گیرنده در سمت مقابل آن را دریافت می‌کند. در صورتی که شدت نور دریافتی کاهش یابد، سیستم احتمال وجود دود را تشخیص می‌دهد.

این نوع بیم دتکتور معمولا برای فواصل طولانی مناسب است و می‌تواند دقت بالایی در تشخیص دود داشته باشد. البته نصب آن نیازمند تراز دقیق بین دو دستگاه است تا پرتو نور به درستی به گیرنده برسد.

بیم دتکتور رفلکتوری (انعکاسی)

در نوع رفلکتوری، فرستنده و گیرنده در یک دستگاه واحد قرار دارند. در مقابل این دستگاه، یک بازتاب‌دهنده یا رفلکتور نصب می‌شود. پرتو نور از دستگاه به سمت رفلکتور ارسال شده و پس از برخورد با آن به دستگاه بازمی‌گردد.

اگر در مسیر این پرتو دود وجود داشته باشد، بخشی از نور کاهش پیدا می‌کند و دستگاه این تغییر را تشخیص می‌دهد. این نوع بیم دتکتور نصب ساده‌تری نسبت به مدل فرستنده-گیرنده دارد، زیرا تنها یک دستگاه اصلی نیاز به سیم‌کشی دارد.

دتکتور بیم متعارفی

دتکتور بیم متعارفی (Conventional Beam Detector) در سیستم‌های اعلام حریق متعارف استفاده شده و به صورت زون‌بندی کار می‌کند. یعنی چند دتکتور در یک مدار (زون) قرار گرفته و در صورت فعال شدن، کنترل پنل آن زونی که در آن حریق رخ داده است را مشخص می‌کند، نه مکان دقیق دتکتور را.

دتکتور بیم آدرس پذیر

دتکتورهای بیم آدرس‌پذیر (Addressable Beam Detector) در سیستم‌های اعلام حریق آدرس‌پذیر استفاده شده و هر کدام دارای یک IP اختصاصی هستند. در صورت بروز حریق یا خطا، کنترل پنل می‌تواند محل دقیق دتکتور بیم را نمایش دهد.

مزایا و نکات مهم در نصب بیم دتکتور

بیم دتکتورها به دلیل ویژگی‌های کاربردی خود در بسیاری از صنایع بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال برای استفاده موثر از آن‌ها لازم است هم مزایا و هم نکات مهم مربوط به نصب و نگهداری این تجهیزات در نظر گرفته شود.

مزایای استفاده از بیم دتکتور

• پوشش مساحت وسیع با تعداد تجهیزات کمتر، که باعث کاهش هزینه‌های نصب و نگهداری سیستم اعلام حریق می‌شود.
• مناسب برای فضاهای بزرگ و دارای سقف بلند مانند سوله‌ها، انبارها، سالن‌های صنعتی و مراکز خرید.
• امکان تشخیص سریع‌تر دود در محیط‌های بزرگ نسبت به برخی دتکتورهای نقطه‌ای.
• کاهش نیاز به سیم‌کشی گسترده در مقایسه با نصب تعداد زیاد دتکتورهای نقطه‌ای.
• وجود قابلیت‌هایی مانند تنظیم حساسیت، جبران آلودگی محیطی و کالیبراسیون خودکار در بسیاری از مدل‌های جدید که باعث افزایش دقت و کاهش هشدارهای کاذب می‌شود.

نکات و محدودیت‌های نصب بیم دتکتور

• مسیر بین فرستنده و گیرنده باید کاملا آزاد باشد و هیچ مانعی در مسیر پرتو نور قرار نگیرد.
• وجود تجهیزاتی که حرکت می‌کنند، نصب سازه‌های جدید یا تجمع گرد و غبار در مسیر پرتو می‌تواند عملکرد دستگاه را مختل کند.
• تراز دقیق فرستنده و گیرنده اهمیت زیادی دارد و کوچک‌ترین انحراف می‌تواند باعث اختلال در عملکرد سیستم شود.
• نصب و تنظیم این تجهیزات بهتر است توسط افراد متخصص انجام شود تا دقت و عملکرد صحیح سیستم تضمین شود.

جمع‌بندی

در مجموع، بیم دتکتورها با استفاده از پایش کاهش شدت پرتو نور، راهکاری موثر برای تشخیص دود در فضاهای بزرگ و با سقف بلند محسوب شده و نسبت به دتکتورهای نقطه‌ای پوشش گسترده‌تری ارائه می‌دهند. انتخاب نوع مناسب آن‌ها و نصب دقیق و اصولی، نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد صحیح و کاهش هشدارهای کاذب خواهد داشت.

جهت خرید انواع دتکتور بیم درخواست استعلام قیمت خود را در سامانه تخصصی کیوپیکت ثبت کنید.