پیشینه‌ و تاریخچه سیستم اعلام و اطفای حریق

پیشینه‌ سیستم های اعلام و اطفای حریق یا تاریخچه آتش نشانی به تاریخچه زندگی بشر گره خورده است. از زمان کشف آتش و یا حتی پیش از آن، در اثر آتش‌سوزی‌های ناشی از برخورد صاعقه به درختان، تا به امروز انسان همواره در معرض خطرات ناشی از آتش بوده‌ است. پس می‌توان حدس زد که از همان ابتدا راهی برای جلوگیری از آسیب‌های ناشی از آن را جست و جو کرده‌ است. در این مطلب از سامانه تخصصی کیوپیکت، مروری کوتاه بر پیشینه سیستم‌های اعلام و اطفای حریق خواهیم داشت.

ابعاد پیشینه‌ سیستم های اعلام و اطفای حریق

مقابله با آتش و خطرات آن و جلوگیری از صدمات جبران ناپذیری که به بار می‌آورد، دارای 2 بعد است:

1. شناسایی، کشف و اعلام حریق
2. مقابله و اطفاء حریق

از بررسی شواهد تاریخی به دست می‌آید که اطفای حریق به شکل رسمی زودتر از اعلام حریق شکل گرفته است و به طور تجربی، انسان‎ها به این نتیجه رسیده‌اند که اگر حریق را به سرعت شناسایی و اطفا کنند، می‌توانند از میزان صدمات آن بکاهند.

از همین رو ابتدا به معرفی اطفای حریق می‌پردازیم.

تاریخچه اطفای حریق در جهان باستان

اطفای حریق مجموعه اقداماتی‌ست که با هدف حفاظت از سلامت افراد، جلوگیری از آسیب به اموال و حفاظت از محیط زیست در مقابل آتش‌سوزی به صورت خاموش‌ کردن، کنترل و هدایت آتش انجام‌ می‌‌پذیرد.

از دیرباز در کشورهای مختلف جهان راه‌های متعددی برای جلوگیری از صدمات ناشی از آتش‌سوزی استفاده می‌شد. برای مثال: رومیان باستان، تجهیزات ویژه‌ای تامین کرده و افرادی را برای مقابله با حریق های احتمالی درنظر گرفته‌بودند. در مصر، فردی به نام هرون از اهالی اسکندران، دستگاه ویژه‌ ای برای خاموش‌ کردن آتش ساخت که بعدها تکنولوژی ساخت و تکنیک استفاده از آن، توسط سیاحان و مسافران به ممالک دیگر نیز راه‌ یافت. 

همچنین بررسی تاریخچه آتش نشانی در چین قدیم نیز نشان می‌دهد که برای این منظور پایگاه‌هایی به فاصله‌ 500 متر از همدیگر ساخته شده‌ بود. در این مناطق سربازانی مستقر بودند و چنانچه در جایی آتش‌سوزی اتفاق می‌افتاد، خود را به سرعت به آنجا می‌رساندند.

پیشرفت سیستم های اطفای حریق در عصر جدید

بررسی پیشینه سیستم های اعلام و اطفای حریق نشان می‌دهد که از حوالی قرن هفدهم میلادی، با پیشرفت علم و صنعت و رشد ناگهانی دانش بشر، تجهیزات آتش‌نشانی و اطفا حریق متعددی توسط ملل مختلف ابداع گشت. این تجهیزات در سطح دنیا پراکنده‌ شد و در طول زمان تکامل یافت.

آتش‌سوزی‌های مهیب و گسترده‌ای در شهرهای بزرگی مثل توکیو، لندن، نیویورک و... به وقوع پیوست. این حریق‌ها باعث شد براي مقابله با حوادث این چنینی، مراکزی تاسیس گردد و ملل مختلف تجارب خود را در اختیار همدیگر قرار دهند.

بنابراین می‌توان گفت که در نتیجه این تعاملات در تاریخچه آتش نشانی در روزگار مدرن است که سازمان‌های آتش‌ نشانی به شکل امروزی خود در سطح دنیا دایر هستند و مدرن ترین تجهیزات اطفای حریق را در اختیار دارند.

تاسیس آتش نشانی در ایران

در ایران اولین شهری که به تجهیزات و ساختمان آتش‌ نشانی مجهز شد، شهر تبریز بود و بعد از آن در مسجد سلیمان و آبادان نیز واحدهای آتش‌ نشانی و اطفا حریق تاسیس شدند.

با شروع پادشاهی پهلوی، از آنجا که هدف بر این بود که شهرها به خصوص تهران سر و سامان بگیرند، اداره‌ بلدیه تهران و سپس دیگر شهرها به دستگاه‌های آب‌پاشی مجهز شدند که علاوه بر آب‌پاشی خیابان‌های خاکی و رساندن آب آشامیدنی به منازل، وظیفه اطفاء حریق را در زمان آتش‌سوزی برعهده داشتند.

توسعه سیستم های اعلام حریق در جهان

اکنون پس از سیستم اطفا حریق در ادامه روند بررسی پیشینه‌ سیستم های اعلام و اطفای حریق نوبت به معرفی سیستم اعلام حریق رسیده‌ است.
طی تجارب مقابله با آتش‌ سوزی، بشر دریافت که برای کنترل حریق و کاهش صدمات ناشی از آن، واکنش سریع در همان لحظات اولیه‌ وقوع حریق بسیار مهم است. به همین منظور تصمیم گرفت جهت آگاهی به موقع از وقوع آتش تمهیداتی بیندیشد.

در بعضی شهرها افرادی برای نگهبانی انتخاب شدند که با استفاده از زنگ دستی به آتش‌نشان‌ها اعلام خطر می‌کردند؛ یا خدمتکاران کلیسا ناقوس کلیسا را به صدا در می‌آوردند؛ یا به‌وسیله سوت بخار کارخانه‌ها وقوع آتش‌سوزی اعلام می‌شد. اما این روش‌ها همگی مشکلاتی چون عدم دقت و سرعت کافی داشتند.

تاثیر اختراع تلگراف بر بهبود اعلام حریق

با ظهور تلگراف سیستم گزارش آتش‌ سوزی بسیار دقیق‌تر و سریع‌تر شد. نیویورک به عنوان اولین شهر، خطوط تلگراف را برای اعلام حریق مورد استفاده قرارداد و آن را از شهرداری به تمام ایستگاه‌های آتش‎‌نشانی متصل کرد که در نتیجه‌ی آن از اعلام هشدارهای اشتباه جلوگیری شد و اعلام حریق در تمام بخش‌های شهر با اطمینان و سرعت صورت می‌گرفت. پس از نیویورک، بوستون و کارولینای جنوبی هم از سیستم تلگراف برای اعلام حریق استفاده‌ کردند.

استفاده از سیستم‌های تلگراف تا پیش از پیدا شدن مشکلاتی که موجب کاهش قابلیت اطمینان این سیستم‌ها شد، مورد استفاده قرار می‌گرفتند. پس از سیستم تلگراف سیستم دستی اعلام حریق با نام سیستم اعلام حریق کمکی اختراع شد و به ثبت رسید که پس از تغییراتی به صورت نامحدود در تمام شهرهای ایالات متحده قابل‌استفاده بود.

سیستم های اعلام حریق مدرن

به تدریج و با پیشرفت علم، سیستم‌ های اعلام حریق نیز پیشرفته‌تر شد و امروزه این سیستم‌ متشکل از اجزایی چون انواع دتکتورها مثل دتکتور شعله، دتکتور دودی، دتکتور گاز، دتکتور حرارتی، دتکتور بیم و دتکتور ترکیبی است که می‌تواند در لحظات اولیه حریق را شناسایی کرده، وقوع حریق را به یک مرکز کنترل ارسال نموده و همچنین بلافاصله، توسط آژیر اعلام حریق به ساکنین اعلام کند و یا به مراکز آتش‌نشانی گزارش دهد. البته بعضی سیستم‌ها دارای امکان اطفای حریق اتوماتیک هستند.

کلام آخر

در این مقاله از کیوپیکت مرور کوتاهی داشتیم بر تاریخچه سیستم های اعلام و اطفای حریق داشتیم. امروزه این سامانه‌های ایمنی پیشرفت زیادی کرده است و رشد فناوری باعث ابداع سیستم‌های بسیار پیشرفته در این حوزه گردیده است. 

کیوپیکت به عنوان اولین و بزرگ‌ترین سامانه تخصصی در حوزه اعلام و اطفای حریق، بستر جدیدی را برای تامین کنندگان، تولیدکنندگان، فروشندگان و خریداران این حوزه فراهم نموده است. جهت کسب اطلاعات بیشتر و بررسی مشخصات فنی هزاران کالای مرتبط با ایمنی و اعلام و اطفای حریق به وبسایت سامانه تخصصی کیوپیکت مراجعه فرمایید.