دتکتور گاز متان چیست؟

گاز متان یکی از رایج‌ترین گازهای قابل اشتعال است که در صورت نشت و تجمع، می‌تواند خطراتی مانند حریق، انفجار و حتی خفگی ایجاد کند. در همین راستا، در این مقاله از کیوپیکت به معرفی دتکتور گاز متان، انواع، کاربردها، نحوه عملکرد، محل نصب و نکات مهم در انتخاب این تجهیز ایمنی می‌پردازیم تا بتوانید با آگاهی بیشتری محصول مناسبی برای محیط مورد نظر خود تهیه کنید. 

گاز متان چیست؟

گاز متان (CH4) گازی بی رنگ، بی بو و بسیار قابل اشتعال بوده که جزء اصلی گاز طبیعی محسوب می‌شود. گاز متان توسط فرایندهای طبیعی مانند تجزیه مواد آلی در محل‌های دفن زباله، تالاب‌ها و شالیزارهای برنج تولید شده و همچنین از ذخایر زیرزمینی برای استفاده به عنوان منبع سوخت استخراج می‌شود.

درصورتی که مقدار گاز متان در  (CH4) فضاهای بسته افزایش یابد یا به مقدار زیاد آزاد شود، می‌تواند در تماس با منبع احتراق مانند یک جرقه کوچک، مشتعل و حتی منفجر شود. گاز متان همچنین می‌تواند اکسیژن را در فضاهای بسته جابه‌جا کند و منجر به خفگی گردد. به همین دلیل شناسایی نشت گاز متان در بسیاری از محیط‌ها نقش اساسی در پیشگیری از بروز خطراتی چون انفجار، حریق و خفگی دارد و این همان کاری‌ست که دتکتورهای گاز متان برای آن منظور طراحی شده‌اند.

دتکتور گاز متان چیست؟

آشکارساز یا دتکتور گاز متان (Methane Gas Detector) که به طور معمول به عنوان سنسور گاز متان یا دستگاه نشت یاب گاز متان نیز شناخته می‌شود، یکی از تجهیزات سیستم اعلام حریق است که برای تشخیص وجود گاز متان در هوا استفاده می‌شود. این آشکارسازها در محیط‌های صنعتی مانند کارخانه‌‌های پردازش گاز طبیعی، پالایشگاه‌‌ها و خطوط لوله برای نظارت بر نشت و سایر خطرات احتمالی استفاده می‌شوند.

دتکتورهای گاز متان، غلظت این گاز را  بر واحد قسمت در میلیون (ppm) یا درصد حجمی (%vol) در هوا اندازه‌گیری می‌کنند. آشکارسازها از فناوری‌های سنجش مختلفی از جمله سنسورهای کاتالیزوری، حسگرهای مادون قرمز و سنسورهای نیمه‌رسانا برای تشخیص وجود گاز متان استفاده می‌کنند و هنگامی که غلظت بالایی از گاز را در هوا تشخیص دهند، سیگنال خبر آن را به کنترل پنل ارسال کرده تا اقدامات ایمنی آغاز شوند. 

چرا استفاده از دتکتور گاز متان ضروری‌ست؟

از دلایلی که استفاده از دتکتور گاز متان را ضروری تلقی می‌کند، می‌توان از موارد زیر نام برد:

1. پیشگیری از حوادث:دتکتورها با شناسایی سریع نشتی‌ها، از بروز حوادث جلوگیری می‌کنند.
2. حفظ سلامت کارکنان:جلوگیری از مسمومیت با گاز متان و ایجاد محیطی ایمن کاری برای کارکنان.
3. مطابقت با استانداردهای ایمنی:استفاده از دتکتورها بخشی از الزامات قانونی برای تضمین ایمنی در محیط‌های کاری‌ست.

انواع دتکتور و سنسور گاز متان از نظر نوع کاربری

از نظر کاربری، دتکتورهای گاز متان به دسته ثابت و قابل حمل تقسیم می‌شوند که در ادامه در خصوص جزئیات هر کدام توضیح می‌دهیم.

دتکتور گاز متان قابل حمل یا پرتابل

دتکتورهای گاز متان قابل حمل (Potable Methane Gas Detector)، دستگاه‌هایی کوچک و دستی هستند که برای تشخیص وجود گاز متان در هوا استفاده می‌شوند. این تجهیزات توسط امدادگران، کارگران و سایر پرسنل که نیاز به شناسایی سریع گاز متان دارند، استفاده می‌‌شوند.

دتکتور گاز متان ثابت

دتکتورهای گاز متان ثابت یا فیکس (Fixed Methane Gas Detector) برای نصب دائمی در یک مکان خاص، مانند کارخانه فراوری گاز طبیعی، پالایشگاه، یا خط لوله طراحی شده‌اند. این آشکارسازها به یک سیستم مانیتورینگ مرکزی (کنترل پنل) متصل شده و به طور دائم بر سطوح گاز متان در محیط نظارت می‌کنند. این نوع دتکتورها در سیستم‌های پایش گاز و آتش یا همان سیستم F&G کاربرد زیادی دارند.

دتکتورهای فیکس خود به سه نوع زیر تقسیم می‌شوند:

• دتکتور گاز فیکس ضد انفجار
• دتکتور گاز خطی ضد انفجار
• دتکتور گاز مکشی

 با ورود به هر دسته‌بندی، به طیف گسترده‌ای از محصولات در کیوپیکت دسترسی خواهید داشت که می‌توانید به راحتی از میان آن‌ها محصول موردنیاز خود را انتخاب و خریداری کنید.

انواع سنسور دتکتور گاز متان

آشکارسازهای گاز متان از انواع مختلفی از حسگرها برای تشخیص وجود گاز متان در هوا استفاده می‌کنند. در اینجا به چند نمونه از سنسورهای تشخیص مورد استفاده اشاره کرده‌ایم:

1. سنسورهای پلیستری یا مهره کاتالیستی (Catalytic Bead Sensors): سنسورهای پلیستری، از یک مهره کوچک پوشیده شده با کاتالیزوری تشکیل شده‌اند که با گاز متان واکنش می‌دهد و بار الکتریکی کمی تولید می‌کند. سپس تغییر بار الکتریکی اندازه‌گیری شده و برای تشخیص وجود گاز متان استفاده می‌شود. 
2. سنسورهای مادون قرمز (Infrared Sensors): این سنسور، نور مادون قرمز را ساطع کرده و مقدار نور جذب شده توسط گاز را اندازه‌گیری می‌کند که متناسب با غلظت گاز متان در هواست. حسگرهای مادون قرمز بسیار حساس هستند و می‌توانند گاز متان را در سطوح بسیار پایین نیز تشخیص دهند.
3. سنسورهای نیمه هادی  (Semiconductor Sensors): این حسگرها از یک دستگاه نیمه هادی کوچک برای تشخیص وجود گاز متان در هوا استفاده می‌کنند. گاز متان باعث تغییر در رسانایی الکتریکی نیمه هادی شده که برای تشخیص وجود گاز متان اندازه‌گیری و استفاده می‌شود.
4. سنسورهای مسیر باز (Open-Path Sensors): این حسگرها از پرتوی نور برای تشخیص وجود گاز متان در هوا استفاده می‌کنند. سنسورهای مسیر باز یک پرتو نور را در یک منطقه مشخص منتشر کرده و گاز متان را در مسیر پرتو مقداری از نور را جذب می‌کند. سپس حسگر مقدار نور جذب شده را اندازه‌گیری کرده و از این اطلاعات برای تعیین غلظت گاز متان در هوا استفاده می‌کند. 

شرایط و محل نصب دتکتور گاز متان

آشکارسازهای گاز متان باید در مکان‌هایی نصب شوند که احتمال نشت یا تجمع گاز وجود داشته باشد. شرایط خاص و مکان نصب آشکارسازهای گاز متان ممکن است بسته به کاربرد متفاوت باشد، اما در اینجا چند دستورالعمل کلی وجود دارد:

• ارتفاع و مکان:  دتکتورهای گاز متان باید در ارتفاع و مکانی نصب شوند که نشت گاز یا غلظتی را که ممکن است در هوا وجود دارد را تشخیص دهند. 
• تهویه مناسب:  آشکارسازهای گاز متان باید در مناطقی با تهویه مناسب نصب شوند تا اطمینان حاصل شود که گاز قابل تشخیص است. اگر منطقه تهویه ضعیفی دارد، ممکن است نیاز به نصب تجهیزات تهویه اضافی برای اطمینان از عملکرد صحیح دتکتور باشد.
• کالیبراسیون: دتکتور گاز متان باید طبق دستورالعمل سازنده کالیبره شود تا از عملکرد دقیق آن اطمینان حاصل شود. 
• تعمیر و نگهداری:  تعمیر و نگهداری دتکتورهای گاز شامل تمیز کردن آشکارساز، بررسی سنسور و تعویض باتری‌ها یا سایر قطعات در صورت می‌شود. 

استانداردها و تاییدیه‌های دتکتور گاز متان

برندهای تولیدکننده آشکارسازهای گاز متان، باید استانداردهای خاصی را رعایت کرده و تاییدیه‌هایی را دریافت کنند تا مجوز عرضه محصولات خود را در بازار داشته باشند. از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• UL 2075  
• ATEX 
• IECEx 
• FM 

برندهای معروف دتکتور گاز متان

از برندهای معروف سنسورها و دتکتورهای گاز متان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• هانیول (Honeywell)
• ام اس ای (MSA)
• دراگر (Dräger)
• سنسیترون (Sensitron)
• کروکن (Crowcon)
• سیمترونیکس (Simtronics)
• فایرفلای (Firefly)
• اوجیونی (Oggioni)
• دترونیکس (oggioni)

سخن پایانی؛ قیمت دتکتور گاز متان چقدر است؟

کیوپیکت به عنوان اولین سامانه تخصصی خرید و فروش تجهیزات ایمنی و آتش نشانی امکان بررسی ویژگی‌های فنی، مقایسه کالا، دریافت پیشنهاد فنی آنلاین و استعلام قیمت و خرید بی‌واسطه با کمترین قیمت را برای فعالان این حوزه فراهم کرده است.

برای دریافت لیست قیمت انواع دتکتور گاز متان پس از ثبت‌نام در سامانه تخصصی کیوپیکت و انتخاب محصولات مورد نظر، نسبت به درج استعلام قیمت اقدام فرمایید.