شستی اعلام حریق چیست؟

شستی اعلام حریق یا Manual Call Point (MCP) که به آن نقطه تماس دستی نیز گفته می‌شود، نوعی دستگاه کلیدی برای فعال‌سازی دستی سیستم اعلام حریق به شمار می‌رود. این تجهیزات معمولا به شکل باکس‌های کوچک قرمز رنگ هستند که در مناطق عمومی یا نزدیک به نقاط خروجی داخل ساختمان نصب می‌شوند. کاربرد شستی‌های اعلام حریق مربوط به زمانی‌ست که افراد حاضر در محیط، زودتر از سیستم اعلام حریق متوجه آتش‌سوزی شده‌اند و برای فعال کردن آژیرها و طی شدن اقدامات ایمنی با فشردن کلید شستی، سیستم اعلام حریق را فعال می‌کنند. 

در ادامه این مقاله از کیوپیکت، قرار است با ویژگی‌ها، نحوه عملکرد، انواع و سایر نکات کلیدی شستی‌های اعلام حریق آشنا شویم؛ با ما همراه باشید.

انواع شستی اعلام حریق از نظر نحوه سیم کشی

به صورت کلی، شستی‌های اعلام حریق به دو دسته از نظر نحوه سیم کشی تقسیم می‌شوند:

1. شستی اعلام حریق آدرس پذیر
2. شستی اعلام حریق متعارفی

شستی‌های آدرس پذیر همراه با سایر تجهیزات این سیستم، به شکل حلقه‌ای سیم کشی و نصب می‌شوند. در این نوع سیستم، هر شستی اعلا حریق دارای یک آدرس مشخص است که در صورت فعال شدن، کنترل پنل مرکزی می‌تواند مکان دقیق آن را شناسایی کند. 

در مقابل، شستی‌های متعارف به صورت زون‌بندی سیم‌کشی می‌شوند. در این سیستم چندین دستگاه در یک مدار مشترک قرار گرفته و کنترل پنل سیستم تنها زون مربوطه را نمایش می‌دهد. به همین دلیل محل دقیق شستی فعال شده مشخص نمی‌شود و فقط محدوده وقوع حریق قابل تشخیص است.

انواع شستی اعلام حریق از نظر نحوه فعال‌سازی

انواع شستی‌های اعلام حریق از نظر نحوه فعال‌سازی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

1. شستی اعلام حریق فشاری (Push Button or Break Glass Call Point)
2. شستی اعلام حریق کششی (Pull Station)
3. شستی اعلام حریق دو مرحله‌ای (Dual Action Call Point)

در ادامه هر یک را به صورت کامل شرح می‌دهیم.

شستی اعلام حریق فشاری (Push Button or Break Glass Call Point)

شستی‌های رایج مورد استفاده در سیستم‌های اعلام حریق، اغلب از نوع فشاری هستند و برای فعال‌سازی نیاز به فشار دادن دکمه یا شکستن شیشه دارند. در این مدل، یک شیشه شفاف یا پوشش پلاستیکی وجود دارد که با فشار دادن یا ضربه زدن به مرکز آن سیگنال حریق ارسال شده و هشدارها فعال می‌شوند.

 شستی‌های فشاری از نظر ریست‌پذیری به سه دسته غیرقابل ریست، ریست پذیر و با کلیک بازگشت تقسیم می‌شوند. جدول زیر مقایسه‌ای این سه مدل شستی فشاری را نشان می‌دهد.

شستی اعلام حریق کششی (Pull Station)

شستی‌های اعلام حریق کششی که با نام Pull Station هم شناخته می‌شوند، یکی از انواع دستی شستی‌های اعلام حریق هستند که برخلاف مدل فشاری که نیاز به شکستن شیشه یا فشردن دکمه دارند، با کشیدن یک اهرم یا دستگیره فعال می‌شوند. شستی‌های کششی ریست‌پذیر بوده و پس از رفع حادثه قابل بازگشت به حالت اولیه هستند.

شستی اعلام حریق دو مرحله‌ای (Dual Action Call Point)

شستی‌های دو مرحله‌ای یا Dual Action نوعی شستی اعلام حریق هستند که برای فعال‌سازی به انجام دو عمل متوالی نیاز دارند. این تجهیزات ترکیبی از مدل‌ها فشاری و کششی هستند؛ یعنی ابتدا باید دکمه اصلی فشار را دهید و سپس اهرم را بکشید تا هشدارهای حریق فعال شوند. این نوع طراحی باعث می‌شود که احتمال فعال‌سازی ناخواسته یا اشتباهی به حداقل برسد و از هشدارهای کاذب جلوگیری شود.

محل نصب شستی اعلام حریق

طبق ضوابط ملاک عمل سیستم‌های حفاظت حریق سازمان آتش نشانی، در نظر گرفتن حداقل یک عدد شستی دستی اعلام حریق مجهز به آشکارساز خودکار یا فلوسویچ مربوط به سیستم بارنده (اسپرینکلر) الزامی‌ست. نکات قابل توجه در نصب شستی اعلام حریق عبارتند از:

• محل نصب شستی‌های اعلام حریق نزدیک درب خروجی در هر طبقه است. 
• فاصله شستی از درب باید 1.5 متر باشد و برای درب‌های خروج با عرض بیش از 12 متر، حدفاصل 1.5 متری هر سمت درب باید یک شستی در نظر گرفته شود.
• ارتفاع نصب شستی اعلام حریق از کف تمام شده ساختمان تا خط میانی شستی 1 تا 1.2 متر در نظر گرفته شود.
• فاصله افقی پیمایش هیچ مکانی در طبقه تا رسیدن به یک MCP نباید بیش از 45 متر باشد که این فاصله در صورت عدم قطعیت درباره نقشه معماری ساختمان، 30 متر در نظر گرفته می‌شود.
• فقط در دو صورت زیر، فاصله افقی فاصله افقی پیمایش در طبقه تا رسیدن به یک شستی دستی، نباید بیش از 25 متر باشد که این فاصله در صورت عدم قطعیت درباره نقشه معماری ساختمان، 30 متر در نظر گرفته می‌شود:

1. حضور افراد دارای محدودیت‌های حرکتی در ساختمان
2. ساختمان‌هایی که با کاربری کار با مواد و تجهیزات با قابلیت اشتعال و توسعه سریع حریق

ریست شستی اعلام حریق

پس از فعال شدن شستی اعلام حریق و اطمینان از امنیت محیط، می‌توانید طبق مراحل زیر شستی‌ خود را ریست کنید:

1. باز کردن قاب شستی: ابتدا پوشش یا قاب شستی را باز کنید. بسته به نوع و مدل دستگاه، ممکن است برای این کار به یک کلید مخصوص یا یک قفل ساده نیاز باشد. 
2. فعال‌سازی مکانیزم ریست: پس از باز کردن قاب، یک سوئیچ، دکمه یا اهرم را مشاهده خواهید کرد. برای ریست کردن زنگ هشدار، این مکانیزم را مطابق دستورالعمل فعال یا فشار دهید. توجه داشته باشید که جزئیات دقیق مکانیزم ریست ممکن است بسته به مدل سیستم اعلام حریق متفاوت باشد. در صورت نیاز، به دستورالعمل‌های سازنده مراجعه کنید یا با مدیر سیستم تماس بگیرید. 
3. بستن پوشش شستی: پس از اتمام عملیات ریست، قاب شستی را به طور کامل و ایمن ببندید. اطمینان حاصل کنید که پوشش به درستی بسته شده است تا از اجزای داخلی در برابر گرد و غبار و آسیب محافظت شود.

رنگ‌بندی نقاط تماس دستی

شستی‌های دستی، در رنگ‌های مختلفی تولید شده و هر یک کاربرد به خصوصی دارند. آن‌ها در رنگ‌هایی مانند سفید، سبز، قرمز، نارنجی، زرد، آبی و سفید یا مشکی عرضه می‌شوند که رایج‌ترین آن‌ها رنگ قرمز است. کاربرد هر شستی بر اساس رنگ قاب آن عبارتند از:

• قرمز: همان‌طور که اشاره کردیم، این تجهیزات مخصوص سیستم اعلام حریق هستند و برای فعال‌‌‌‌سازی سیستم و اطلاع‌رسانی حریق استفاده می‌شوند.
• آبی: برای سیستم‌های اطفای حریق گازی استفاده می‌شود. به‌عنوان مثال، در اتاق‌های سرور یا فضاهایی که سیستم اطفای گاز (مانند FM200 یا CO₂) وجود دارد، شستی دستی آبی برای فعال‌سازی تخلیه گاز به کار رود.
• زرد: اغلب برای سیستم‌های هشدار خاص یا شرایط ویژه مانند قطع اضطراری تجهیزات (Emergency Stop) به کار می‌رود.
• سبز: این شستی‌ها در کنار یک خروجی قرار دارند و برای باز کردن درب‌های اضطراری (Emergency Door Release)  استفاده می‌شوند.
• سفید یا مشکی: این مدل برای کاربردهای سفارشی یا سیستم‌های کمکی استفاده می‌شوند، اما در سیستم‌های اعلام حریق رایج نیستند. 

برندهای شاخص شستی اعلام حریق

از برندهای معروف ارائه‌دهنده شستی‌های اعلام حریق می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آپولو  (Apollo)
• سینکلن (Syncoln)
• هوچیکی (Hochiki)
• نوتیفایر (Notifier)
• تله تک (Teletek)
• سی تک (C‑TEC)
• اسر (Esser)
• فولئون (Fulleon)
• زیمنس (Siemens)
• ای 2 اس (E2S)
• ادواردز (Edwards)
• زیتکس (Zitex)
• پروتک (Protec)
• سنس (Sense)
• اینیم (Inim)

محصولات تمامی برندهای نام ‌برده شده در سامانه کیوپیکت موجود و قابل سفارش هستند؛ جهت خرید درخواست استعلام قیمت خود را ثبت نمایید.

کلام آخر؛ خرید بی‌واسطه از کیوپیکت

در این مقاله تلاش کرده‌ایم تمامی نکات لازم درباره شستی‌های اعلام حریق و اهمیت آن‌ها را به‌صورت جامع بیان کنیم. برای استعلام قیمت انواع شستی دستی اعلام حریق کافی‌‌ست پس از ثبت نام در سامانه تخصصی کیوپیکت و انتخاب محصولات مورد نظر، نسبت به درج استعلام قیمت اقدام فرمایید. همچنین می توانید فایل لیست تجهیزات درخواستی خود را از طریق بخش ارسال درخواست مستقیم بارگذاری فرمایید.