logo
کیوپیکتاخبار و مقالاتنحوه عملکرد سیستم اعلام حریق

نحوه عملکرد سیستم اعلام حریق

اعلام حریق
نحوه عملکرد سیستم اعلام حریق
avatar

الهه کمالی

۲۳ آبان ۱۴۰۵

سیستم اعلام حریق با شناسایی نشانه‌های آتش‌سوزی، وقوع حریق در محیط را تشخیص داده و به افراد حاضر هشدار می‌دهد. در این فرایند ابتدا دتکتورهای سیستم وجود خطر را تشخیص داده و سیگنال پیام آن را به کنترل پنل می‌فرستند. کنترل پنل این اطلاعات را بررسی می‌کند و در صورت تایید شرایط هشدار، آژیرها، فلاشرها یا تجهیزات دیگری را که از قبل برای سیستم تعریف شده‌اند، فعال می‌کند. در ادامه این مقاله از کیوپیکت، با نحوه عملکرد سیستم اعلام حریق، مراحل تشخیص و اعلام هشدار و نقش تجهیزات مختلف در این فرایند آشنا می‌شوید.

نحوه عملکرد سیستم اعلام حریق چیست؟

سیستم اعلام حریق از زمان تشخیص نشانه‌های آتش‌سوزی تا فعال شدن هشدارها، چندین مرحله را پشت سر می‌گذارد:

تشخیص حریق توسط دتکتور یا شستی

تشخیص حریق در سیستم‌های اعلام حریق به دو روش خودکار و دستی انجام می‌شود. در روش خودکار، دتکتورها با توجه به نوع طراحی و شرایط محیط، نشانه‌های اولیه آتش‌سوزی مانند دود، افزایش دما یا شعله را شناسایی کرده و سیگنال هشدار را به کنترل پنل ارسال می‌کنند. در روش دستی نیز افراد با مشاهده آتش‌سوزی یا شرایط مشکوک، شستی اعلام حریق را فعال می‌کنند تا وقوع خطر به سیستم گزارش شود. استفاده هم‌زمان از دتکتورها و شستی‌ها باعث می‌شود سیستم هم از طریق تجهیزات تشخیص خودکار و هم با دخالت افراد، امکان شناسایی و اعلام حریق را داشته باشد. 

انتقال سیگنال به کنترل پنل مرکزی

بعد از تشخیص خطر، دتکتور یا شستی اطلاعات را از طریق سیم‌کشی یا مسیر ارتباطی به کنترل پنل مرکزی می‌فرستد.

پردازش اطلاعات و تشخیص نوع رویداد

کنترل پنل مرکزی اطلاعات دریافتی را بررسی می‌کند تا مشخص شود چه اتفاقی افتاده است. برای مثال، ممکن است سیگنال دریافتی نشان‌دهنده وقوع حریق، قطع ارتباط با یک تجهیز یا وجود مشکل در مدار باشد. در سیستم‌های پیشرفته‌تر، پنل می‌تواند محل تجهیز و وضعیت بخش‌های مختلف سیستم را نیز مشخص کند.

نحوه عملکرد سیستم اعلام حریق

تعیین واکنش سیستم (Cause & Effect)

کنترل پنل براساس تنظیماتی که از قبل برای آن تعریف شده، مشخص می‌کند پس از دریافت هر سیگنال چه کاری انجام دهد. به این برنامه از پیش تعیین‌شده، Cause & Effect  گفته می‌شود. برای مثال، تشخیص حریق در یک بخش از ساختمان می‌تواند باعث فعال شدن آژیرهای همان محدوده یا ارسال فرمان به سیستم کنترل دود شود. واکنش سیستم به تنظیمات کنترل پنل بستگی دارد.

فعال‌سازی تجهیزات هشداردهنده

پس از بررسی اطلاعات، کنترل پنل فرمان فعال شدن تجهیزات هشداردهنده را صادر می‌کند. آژیرها با ایجاد صدای هشدار و فلاشرها با ایجاد نور چشمک‌زن، افراد را از خطر باخبر می‌کنند. در بسیاری از سیستم‌ها، مسیر ارتباطی این تجهیزات با پنل را NAC می‌نامند.

ارسال فرمان به تجهیزات جانبی

در بعضی ساختمان‌ها، سیستم اعلام حریق به تجهیزات دیگری هم متصل است. در این شرایط، کنترل پنل می‌تواند طبق تنظیمات از پیش تعیین‌شده، فرمان‌هایی برای تجهیزاتی مانند سیستم کنترل دود، آسانسور، درهای دارای کنترل دسترسی یا سیستم اطفای حریق ارسال کند.

برای آشنایی بیشتر با ساختار، تجهیزات، کاربردها و دیگر جزئیات این سیستم مقاله سیستم اعلام حریق چیست را در کیوپیکت بخوانید

سیستم اعلام حریق متعارف چگونه کار می‌کند؟

در سیستم اعلام حریق متعارف (Conventional)، ساختمان به بخش‌هایی به نام زون (Zone) تقسیم می‌شود. دتکتورها و شستی‌های هر زون از طریق مدار تشخیص به کنترل پنل مرکزی متصل هستند. اگر یکی از این تجهیزات وجود حریق را تشخیص دهد، وضعیت مدار تغییر می‌کند و کنترل پنل فعال شدن زون مربوط را نشان می‌دهد. به این ترتیب، اپراتور متوجه می‌شود حریق در کدام بخش ساختمان تشخیص داده شده است. در نهایت خروجی‌های هشدار فعال شده و آژیرها و فلاشرها افراد حاضر در ساختمان را از وقوع خطر مطلع می‌کنند.

سیستم اعلام حریق آدرس‌پذیر چگونه کار می‌کند؟

در سیستم اعلام حریق آدرس‌پذیر (Addressable)، هریک از تجهیزات یک شناسه یا آدرس اختصاصی دارد و از طریق مسیر ارتباطی به نام لوپ (Loop) با کنترل پنل مرکزی در ارتباط است. وقتی یک دتکتور دود، حرارت یا شستی وضعیت حریق را گزارش می‌کند، کنترل پنل اطلاعات دریافتی را همراه با آدرس تجهیز اعلام می‌کند. در نتیجه، مشخص می‌شود کدام دتکتور یا شستی هشدار را ارسال کرده است.

همچنین در این سیستم، ماژول‌های ورودی و خروجی نیز برای ارتباط با تجهیزات جانبی به کار می‌روند. ماژول ورودی، وضعیت تجهیزات خارجی را به پنل گزارش می‌دهد و ماژول خروجی، امکان ارسال فرمان از پنل به تجهیزات دیگر را فراهم می‌کند.

تفاوت سیستم اعلام حریق متعارف و آدرس‌پذیر

تفاوت سیستم اعلام حریق متعارف و آدرس‌پذیر

مهم‌ترین تفاوت سیستم اعلام حریق متعارف و آدرس‌پذیر، در نحوه سیم کشی و آدرس دهی تجهیزات است. جدول زیر خلاصه‌ای تفاوت این دو سیستم را نشان می‌دهد.

معیار مقایسهسیستم آدرس‌پذیرسیستم متعارف
ساختار ارتباطیلوپ ارتباطیمدار زون
محل حریقشناسایی تجهیز دقیقشناسایی محدوده زون
دریافت اطلاعاتآدرس اختصاصی هر تجهیزتغییر وضعیت مدار
تشخیص خطاشناسایی دقیق‌تر تجهیزشناسایی خطا در زون
نوع زون‌بندیزون‌بندی نرم‌افزاریزون‌بندی فیزیکی

زون و لوپ در سیستم اعلام حریق چه تفاوتی دارند؟

زون و لوپ دو بخش متفاوت در سیستم اعلام حریق هستند که به شناسایی محل حریق و ارتباط تجهیزات با کنترل پنل کمک می‌کنند. در ادامه به معرفی مشخصات آن‌ها می‌پردازیم.

زون اعلام حریق

زون (Zone) به محدوده‌ای از ساختمان گفته می‌شود که تجهیزات اعلام حریق آن در یک بخش مشخص دسته‌بندی شدند. در سیستم‌های متعارفی، هر زون مدار تشخیص جداگانه‌ای دارد. اگر یکی از تجهیزات آن فعال شود، کنترل پنل مشخص می‌کند هشدار مربوط به کدام زون است. 

لوپ اعلام حریق

لوپ (Loop) مسیر ارتباطی تجهیزات آدرس‌پذیر با کنترل پنل مرکزی است. تجهیزات از طریق این مسیر اطلاعات را به پنل ارسال کرده و اطلاعات لازم را دریافت می‌کنند. در این سیستم‌ها، مسیر لوپ پس از عبور از تجهیزات دوباره به کنترل پنل برمی‌گردد. همچنین ممکن است از تجهیزاتی مانند ایزولاتور اتصال کوتاه استفاده شود تا هنگام بروز اتصال کوتاه در یک بخش، سایر بخش‌های لوپ بتوانند به کار خود ادامه دهند.

سیستم اعلام حریق چگونه با سایر سیستم‌های حفاظتی ارتباط دارد؟

در بعضی ساختمان‌ها و پروژه‌های صنعتی، سیستم اعلام حریق به سیستم‌های ایمنی و حفاظتی دیگر متصل می‌شود. این ارتباط باعث می‌شود هنگام تشخیص حریق، تجهیزات مختلف هماهنگ با یکدیگر عمل کنند.

برای مثال، سیستم اعلام حریق می‌تواند با سامانه‌های زیر ارتباط داشته باشد:

  • سیستم اطفای حریق: با تجهیزات خاموش‌کننده آتش هماهنگ می‌شود.
  • سیستم اسپرینکلر: فعال شدن آب‌پاش‌ها و جریان آب را تشخیص می‌دهد.
  • سیستم کنترل دود: فن‌ها را روشن و دمپرها را برای تخلیه دود کنترل می‌کند.
  • آسانسور: هنگام حریق فرمان‌های ایمنی را اجرا کرده و به طبقه تعیین‌شده می‌رود.
  • سیستم کنترل دسترسی و درها: قفل درهای مشخص را برای خروج آسان‌تر افراد باز می‌کند.
  • سیستم مانیتورینگ: اطلاعات حریق و خطاهای سیستم را به اتاق کنترل و مدیریت ارسال می‌کند.

چه عواملی بر عملکرد سیستم اعلام حریق تأثیر می‌گذارند؟

عملکرد درست سیستم اعلام حریق فقط به کنترل پنل و دتکتورها بستگی ندارد. تمام تجهیزات باید به‌درستی انتخاب، نصب و تنظیم شوند. مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار عبارت‌اند از:

  • نوع دتکتور: دتکتور باید متناسب با نوع خطر و محیط مورد استفاده انتخاب شود.
  • شرایط محیط: عواملی مانند گردوغبار، رطوبت، دما و نوع فعالیت محیط می‌توانند بر عملکرد تجهیزات تأثیر بگذارند.
  • طراحی و زون‌بندی: تقسیم‌بندی درست ساختمان به شناسایی سریع‌تر محل حریق کمک می‌کند.
  • سازگاری تجهیزات: تمام اجزای سیستم باید با کنترل پنل مرکزی و روش ارتباطی آن سازگار باشند.
  • سیم‌کشی و اتصالات: سیم‌کشی صحیح و اتصال درست تجهیزات، از بروز اختلال در سیستم جلوگیری می‌کند.
  • تنظیمات کنترل پنل: کنترل پنل باید متناسب با شرایط ساختمان و سناریوهای ایمنی، برنامه‌ریزی شود.
  • برق و باتری پشتیبان: سیستم اعلام حریق باید منبع برق مطمئن داشته باشد تا هنگام قطع برق اصلی نیز بتواند کار کند.
  • تست و نگهداری دوره‌ای: بررسی منظم تجهیزات به شناسایی خرابی‌ها و اطمینان از عملکرد صحیح سیستم کمک می‌کند.
عملکرد سیستم اعلام حریق

بهترین برندهای اعلام حریق کدام است؟

  • برندهای بسیاری وجود دارند که در حوزه اعلام حریق فعالیت می‌کنند. معرفی هریک از این برندها به عنوان بهترین، وابسته به نیازمندی‌های شما در پروژه است. به صورت کلی برندهای زیر از بهترین‌های بازار داخلی محسوب می‌شوند:
  • زیتکس (Zitex)
  • سنس (SENS)
  • زیمنس (Siemens)
  • هانیول (Honeywell) 
  • اینیم (INIM)
  • زتا (Zeta)

جهت آشنایی بیشتر با بهترین برندهای تجهیزات اعلام حریق ایرانی و خارجی، پیشنهاد می‌کنیم این مقاله از کیوپیکت را مطالعه کنید.

انتخاب و خرید تجهیزات اعلام حریق در کیوپیکت

برای انتخاب تجهیزات مناسب، دسترسی به محصولات متنوع و تأمین‌کنندگان معتبر اهمیت زیادی دارد. در سامانه کیوپیکت می‌توانید هنگام خرید سیستم اعلام حریق، محصولات برندهای ایرانی و خارجی را بررسی و مشخصات آن‌ها را مقایسه کنید. همچنین با افزودن کالاهای موردنیاز به سبد خرید و ثبت درخواست استعلام، امکان دریافت پیشنهاد قیمت از تامین‌کنندگان مختلف و انتخاب گزینه مناسب برای پروژه خود را خواهید داشت.

 

سوالات متداول

نحوه عملکرد سیستم اعلام حریق چگونه است؟

سیستم ابتدا نشانه‌های حریق را از طریق دتکتورها یا شستی‌ها دریافت می‌کند. سپس پنل مرکزی اطلاعات را پردازش کرده و براساس تنظیمات سیستم، آژیرها، فلاشرها و سایر تجهیزات تعریف‌شده را فعال می‌کند.

سیستم اعلام حریق چگونه حریق را تشخیص می‌دهد؟

سیستم‌های خودکار با استفاده از دتکتورهای دود، حرارت یا شعله، نشانه‌های آتش‌سوزی را شناسایی می‌کنند. در سیستم‌های دستی نیز افراد می‌توانند با فشردن شستی، وقوع حریق را گزارش دهند.

بعد از فعال شدن دتکتور چه اتفاقی می‌افتد؟

دتکتور وضعیت تشخیص‌داده‌شده را به پنل مرکزی ارسال می‌کند. پنل اطلاعات دریافتی را بررسی کرده و در صورت تایید وضعیت حریق، فرمان فعال شدن تجهیزات هشداردهنده را صادر می‌کند.

سیستم متعارف چگونه محل حریق را مشخص می‌کند؟

در سیستم متعارف، ساختمان به زون‌های مختلف تقسیم می‌شود. وقتی یکی از تجهیزات یک زون حریق را تشخیص دهد، پنل همان زون را به‌عنوان محدوده وقوع حریق نمایش می‌دهد.

سیستم آدرس‌پذیر چگونه تجهیز فعال‌شده را شناسایی می‌کند؟

هر یک از تجهیزات در سیستم آدرس‌پذیر یک شناسه اختصاصی دارد. وقتی تجهیز حریق را تشخیص دهد، اطلاعات همراه با آدرس آن به پنل ارسال می‌شود و پنل می‌تواند تجهیز گزارش‌دهنده را مشخص کند.

نظرات کاربران

0 دیدگاه

هنوز نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

اولین نفری باشید که برای این مقاله نظر می‌دهید.